Roger Weijenberg
Bestuurslid Krink Mestreech

MSN’e in ‘t Mestreechs…

De herfsvekantie zit alweer drop. Kinder vaan de basis- en middelbaar sjaole in en roontelum Mestreech höbbe de ierste sjaolperiood drop zitte, mèt aonsletend de ‘welverdeende’ herfsvekantie. Nou jeh… welverdeend? Dat vinde de kinder veural zelf, este ‘t ze vreugs. Ze höbbe toch zoe… hel… gewèrk!

Ouch op ‘t Porta Mosana College (vreuger hètde 't nog Jeanne d'Arc College), boe iech zelf es oonderwijzer lès geef, wiste de kinder miech al twie weke veur de herfsvekantie wies te make tot ze erg aon vekantie touw waore. “Meneer, we moete ontstresse…” Naotot iech ze iers ins good had oetgelache, kaom dao-achteraon netuurlek metein de vraog wat ze daan zoe-al gónge oondernumme in die vrij week um te ‘oontstresse’. ‘n Vraog die iech mesjiens beter neet had kinne stèlle, want de antwoorde waore eigelek al eve pienelek es veurspelbaar.
 
Op die paar kinder nao die mèt pap en mam e weekske weg gónge, bleef de res in ierste instantie nog akeleg stèl. Meh nao eve doorvraoge kaom perceis droet boe iech nao vèsde: “Ik ga één dag met mijn oudere zus shoppe in Heerle, maar voor de res weet ik ‘t nog niet”, begós de ierste. “Wij gaan ‘n dag naar de Efteling!”, reep d’n aandere. Meh wijer es dat kaom ‘t eigelek ouch neet. Ein of twie daog waore inderdaod gepland, meh vaan de res vaan die nege aonsletende vrij daog had geine nog ech planne. Op de vraog wat ze daan mèt de res vaan d’n tied doge, waore de antwoorde miech al bekind. “Euhhhh… computere… tv kieke… msn’e… playstation… x-box... op de baank haange…” En zoe góng ‘t nog eve door. ‘nen Inkeling dee e bäönsje had, meh ouch neet veur die ganse week.

De antwoorde zien eigelek al, jaomer genóg, e paar jaor dezelfde. Dat kump daan ouch gans euverein mèt landeleke oonderzeuke boe-in aongetuind weurt tot de jäög allewijl gemiddeld e paar oor per daag (!) doorbringk veur d’n tèllevisie en achter de (speul)computer. (...veurwat of me zeet totste veur d’n tv zits en achter de computer, terwijlste toch aon dezelfde kant vaan ‘t beeldsjerm zits, leit ouch in de klas nog dèks tot leuke discussies. Meh good...) Daomèt is euveregens neet gezag tot kinder neet mie boete speule, meh in eder geval e stök wieneger. Dat is e feit.

Noe zal iech de lèste zien dee zeet tot kinder hun ganse vekantie volgepland mote höbbe, want iech geluif neet tot ‘t vreuger zoeväöl aanders góng. Meh kinder waore wel actiever én creatiever in ziechzelf te ‘entertaine’. Allewijl is dao väöl hoegwierdege elektronica veur nudeg.

Meh euver dat msn’e bin iech in de klas nog ins eve doorgegaange. (Veur de lui die dit fenomeen neet kinne: MSN is e programmaake op de computer boemèt me mètein kint ‘spreke’ zoonder get te zègke. Mèt aander wäörd, d’n eine typ get en d’n aandere typ get trök. In vaktaol ouch wel ‘chatte’ geneump. Snap g’r ‘t?) Tot msn veur de jäög ‘n populair meneer is um mètein te communicere is al jaore e feit. Me gief z’ch oonderein ‘t hoeswerk door, roddelt euver zake boe-euver geroddeld moot weure (wee geit mèt wee...?) en maak aofspraoke veur in ‘t weekend. En deit me dat neet via msn, daan geit ‘t via e-mail. En es ‘t ech eve gaw moot, daan via ‘n sms-beriechske op de mobiel. En moch zelfs dat neet lökke... dáán kinne ze altied nog eve belle. Communicere via de stumben doen ze pas weer es ze z’ch zien in de klas, terwijl ze zjus dáán mote zwiege.

Meh noe zoonder flawweköl; mien ierste conclusie is tot ‘de jäög vaan allewijl’ ziech infeite mie mèt ‘t sjrieve vaan taol bezeg hèlt es eder ieder ginneratie. Tot me sjrijf via ‘n toetsebord en tot daobij soms mie foute weure gemaak door ‘t gebruuk vaan eige (creatieve) spellingregels daogelaote... Meh ze sjrieve wel.

Op eus sjaol, ‘t Porta Mosana, zien relatief väöl kinder die thoes dialek spreke. In klasse vaan gemiddeld zoe’n 24 kinder, zien ‘rs twie of drei die thoes Nederlands spreke. (Iech zègk ‘dialek’, umtot ouch väöl kinder oet de dörpe roontelum Mestreech koume.) Es bestuurslid vaan de Veldeke Krink Mestreech intrèsseert ‘t miech netuurlek of d’r überhaup kinder zien die in ‘t Mestreechs of hun eige dialek e-maile, msn’e of sms’e. Wie iech die vraog veurlag aon de klas waor iech aongenaom verras wie bekans ederein z’ne vinger in de loch staok. Vaan de 22 kinder die thoes dialek spreke, msn’e 20 kinder mètein in ‘t dialek. In dit geval góng ‘t um ‘n brugklas mèt kinder vaan 12/13 jaor.

Um de proof op de som te numme, höb iech dezelfde vraog aon ach klasse veurgelag mèt kinder in de leeftied vaan 12 t/m 17 jaor. Gelökkeg kin iech zègke tot die ierste klas gein oetzundering waor. Sterker nog, de verhajdinge waore eigelek in eder klas geliek! Bij de vraog veurwat me liever in ‘t dialek sjrijf es ‘t Nederlands, is de veurnaomste reie tot me ziech in de eige taol beter kint oetdrökke.

‘t Zal uuch neet verbaze tot de meneer boe-op dees kinder hun dialek sjrieve noe neet bepaold voldeit aon de norme vaan de Veldeke spelling. En ouch de bekinde foute die de jäög maak in ‘t spreke vaan ‘t dialek, weure in ‘t sjrieve consequent mèt euvergenome. Meh dat is mer bijzaak. ‘t Feit TOT ze in ‘t dialek sjrieve is belangrieker es WIE ze ‘t sjrieve. En daan citeer iech bekans lètterlek oet de doelstèllinge vaan de Krink Mestreech.

Mage veer daan es lèste concludere tot de jäög ‘t op ‘t gebeed vaan ‘t dialek nog hielemaol zoe slech neet deit? Terwijl taolstreekfunctionarisse vaan de provincie Limbörg en besture vaan de lokale Veldeke aofdeilinge ziech inzètte veur ‘t behaajd vaan ‘t dialek, hawwe de kinder z’ch op d’n achtergroond al daogeleks bezeg mèt ‘t spreke én sjrieve vaan hun eige taol euver de veur hun bekinde digitaole snelweeg. Es me daan nog e stepke wijer dink, kinne v’r zelfs concludere tot de jäög mie in ‘t dialek sjrijf es volwassene! Zo... had geer dat gedach?

Dus eve alle clichés euver de verloedering vaan de jäög aon de kant gezat. Zie verdene e groet complimint. Noe mote v’r ze allein nog zoewied kriege tot ze gebruuk goon make vaan d’n Digi-Dictionair op www.veldekemestreech.nl !

Roger Weijenberg
Veldeke Krink Mestreech
Els Ottenheym (01.11.2007) - Lees wijer
Phil Dumoulin (29.12.2007) - Lees wijer
Peter Reijnders (22.01.2008) - Lees wijer
Richard Jongen (19.02.2008) - Lees wijer
Hortense Brounts (09.04.2008) - Lees wijer
Roelf Welkenhuizen (20.06.2008) - Lees wijer
Mgr. Fons Kurris - Lees wijer
Roger Weijenberg - Lees wijer
Els Ottenheym - Lees wijer
Els Ottenheym - Lees wijer
Iwan Bruijnzeels - Lees wijer
Twajn Weijenberg - Lees wijer
Hortense Brounts - Lees wijer
Roelf Welkenhuizen - Lees wijer
Jef Loontjens - Lees wijer
Lei Bovens - Lees wijer
Lei Bovens - Lees wijer
Els Ottenheym - Lees wijer
Patrick van de Weijer - Lees wijer
Hortense Brounts - Lees wijer
Peter Schrijen - Lees wijer
Ingrid Olivers - Lees wijer
Elly Theunissen - Lees wijer
Fabrizio Bongers - Lees wijer
Hortense Brounts - Lees wijer
Frans Tomassen - Lees wijer
Frans Budé - Lees wijer
Will Wintjens - Lees wijer



Digi-Dictionair
Agenda

Copyright © 2013 Veldeke Krink Mestreech